Τζούντιθ Μπάτλερ
Το άρθρο δημοσιεύτηκε στον Guardian στις 6/2/2025.
Όσο ο Τραμπ παράγει καθημερινά μια σειρά από καταστροφικά και απωθητικά διατάγματα και δημόσιες ανακοινώσεις, είναι σημαντικότερο από ποτέ να αποφύγουμε να μας αιχμαλωτίσει η χυδαιότητά του και αντ’ αυτού να εστιάσουμε στη διασύνδεση των ζητημάτων.
Είναι εύκολο να ξεχάσει κανείς ή να κάνει στην άκρη τα εκτελεστικά διατάγματα της προηγούμενης εβδομάδας: αυτά που καταργούν τα προγράμματα και τον λόγο της διαφορετικότητας, της ισότητας και της συμπερίληψης (DEI), καθώς και την «ιδεολογία του φύλου» σε όλα τα ομοσπονδιακά
επιδοτούμενα προγράμματα, ενώ καινούριες χυδαιότητες πλημμυρίζουν τις ειδήσεις.
Με ιλιγγιώδη ταχύτητα ανακοινώνονται απειλές για απέλαση σε διεθνείς φοιτητές που συμμετέχουν σε νόμιμες διαμαρτυρίες, επεκτατικά σχέδια προς τον Παναμά και τη Γροιλανδία και προτάσεις για την ολική και αναγκαστική μετατόπιση των Παλαιστινίων από τη Γάζα. Κάθε τέτοια ανακοίνωση ο Τραμπ την μετατρέπει σε επίδειξη δύναμης, δοκιμάζοντας αν μπορεί να ισχύσει ή όχι. Τα εκτελεστικά διατάγματα μπορούν να τα σταματήσουν τα δικαστήρια· όμως οι απελάσεις των μεταναστών έχουν ήδη αρχίσει, όπως και η επαναλειτουργία των φρικτών στρατοπέδων του Γκουαντάναμο.
Η συσσώρευση αυταρχικής εξουσίας βασίζεται εν μέρει στην προθυμία του λαού να πιστέψει την εξουσία. Σε μερικές περιπτώσεις, οι δηλώσεις του Τραμπ έχουν σκοπό να δοκιμάσουν τα όρια, ωστόσο σε άλλες περιπτώσεις ο εκάστοτε εξωφρενικός ισχυρισμός είναι από μόνος του ένα κατόρθωμα. Ο Τραμπ αψηφά την ντροπή και τους νομικούς περιορισμούς για να δείξει ότι μπορεί να το κάνει, πράγμα που επιδεικνύει στον κόσμο έναν ξεδιάντροπο σαδισμό.
Οι εξάρσεις του ξεδιάντροπου σαδισμού υποκινούν άλλους να πανηγυρίσουν αυτή την εκδοχή του ανδρισμού, μια εκδοχή που όχι απλά είναι διατεθειμένη να αψηφήσει τους κανόνες και τις αρχές που διέπουν τη δημοκρατική ζωή (ελευθερία, ισότητα, δικαιοσύνη), αλλά και να τους καθιερώσει ως μορφές «απελευθέρωσης» από τις ψεύτικες ιδεολογίες και τους περιορισμούς των νομικών υποχρεώσεων. Το εξημμένο μίσος πλασάρεται τώρα πανηγυρικά ως ελευθερία, ενώ οι ελευθερίες για τις οποίες πολλοί από εμάς έχουμε αγωνιστεί για δεκαετίες τσαλακώνονται και καταπατούνται ως ηθικά κατασταλικό «wokeism».
Η επίμαχη σαδιστική χαρά δεν είναι μόνο δική του· η ύπαρξή της εξαρτάται από το πώς επικοινωνείται και γίνεται ευρέως αποδεκτή με ικανοποίηση – πρόκειται για μια δημόσια και μεταδοτική γιορτή της σκληρότητας. Και πράγματι, η προσοχή που του δίνουν τα ΜΜΕ τροφοδοτεί το σαδιστικό ξεφάντωμα. Αυτή την επίδειξη αντιδραστικής αγανάκτησης και προκλητικότητας πρέπει να την μάθουμε και να την δούμε και να
την ακούσουμε. Και για αυτόν ακριβώς τον λόγο, το να αποκαλύπτουμε απλώς την υποκρισία του δεν μας εξυπηρετεί τώρα. Δεν υπάρχει κάποιο επίχρισμα ηθικής που αρκεί να αφαιρεθεί. Όχι. Εδώ αντιστρέφεται η δημόσια απαίτηση για επίδειξη ηθικής εκ μέρους του αρχηγού: οι οπαδοί του ενθουσιάζονται με την επίδειξη της περιφρόνησής του για την ηθική – και την μοιράζονται.
Ξεδιάντροπη επίδειξη μίσους, περιφρόνηση των δικαιωμάτων, προθυμία να στερήσει από τους ανθρώπους το δικαίωμά τους στην ισότητα και την ελευθερία, απαγορεύοντας το «gender» και την αμφισβήτησή του στο δυαδικό σύστημα φύλων (με την άρνηση της ύπαρξης και των δικαιωμάτων των τρανς, intersex και non-binary ατόμων), καταστρέφοντας τα προγράμματα DEI που στοχεύουν να ενδυναμώσουν τα άτομα που έχουν υποφέρει διαρκείς και συστημικές διακρίσεις· αναγκαστικές απελάσεις μεταναστών,εκκλήσεις για να στερηθούν από τη γη και την περιουσία τους όσοι επέζησαν και τραυματίστηκαν από τη γενοκτονία στη Γάζα.
Ο Ραφαέλ Λέμκιν, ο πολωνοεβραίος δικηγόρος που καθιέρωσε τον όρο «γενοκτονία», διευκρίνισε ότι περιλαμβάνει «ένα συντονισμένο σχέδιο που αποσκοπεί στην καταστροφή των βασικών θεμελίων της ζωής εθνικών ομάδων … μπορεί να επιτευχθεί εάν εξαλειφθεί κάθε βάση προσωπικής ασφάλειας, ελευθερίας, υγείας και αξιοπρέπειας». Μάλιστα, η αναγκαστική μεταφορά παιδιών αποτελεί την πέμπτη αξιόποινη πράξη σύμφωνα με τη Σύμβαση για τη Γενοκτονία, που υιοθετήθηκε το 1948.
Δεν κατατάσσονται όλες οι μορφές αφαίρεσης δικαιωμάτων από τον Τραμπ στην κατηγορία της γενοκτονίας, αλλά πολλές από αυτές αντικατοπτρίζουν φασιστικά πάθη. Η άρνηση δικαιωμάτων σε υγειονομική περίθαλψη, νομική αναγνώριση και ελευθερία έκφρασης για τα τρανς, intersex και non-binary άτομα είναι επίθεση στα ίδια τα θεμέλια της ζωής τους. Ακόμα και το συντηρητικό Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι η διάκριση κατά των τρανς και gender non-conforming ατόμων συνιστά διάκριση με βάση το φύλο (Bostock v Clayton, 2020).
Επομένως, δεν έχει νόημα να λέμε ότι τα δικαιώματα των τρανς απειλούν τους νόμους που αφορούν το φύλο των ατόμων: αντίθετα, υπάγονται σε αυτούς τους νόμους και πρέπει να προστατεύονται από αυτούς. Η σύλληψη μεταναστών από σχολεία και σπίτια, η αναγκαστική απέλασή τους σε κέντρα κράτησης και η αφαίρεση του δικαιώματός τους σε δίκαιες νομικές διαδικασίες δείχνει ξεκάθαρη περιφρόνηση, όχι μόνο για αυτές τις κοινότητες, αλλά και για τη συνταγματική δημοκρατία εν γένει. Η απειλή κατά της ιθαγένειας με βάση τον τόπο γέννησης αψηφά μια βασική συνταγματική προστασία και τοποθετεί τον Τραμπ πάνω από το σύνταγμα και την ισορροπία των δυνάμεων.
Αν συνεχίσει να μας κυριεύει η οργή και να μένουμε άναυδοι με κάθε καινούργια δήλωση, δεν θα καταφέρουμε να διακρίνουμε το νήμα που τις συνδέει. Οι δηλώσεις του αρθρώνονται ακριβώς για να μας σοκάρουν. Με κάποιο τρόπο, όταν μας καθηλώνουν και μας παραλύουν, μας υποδουλώνουν. Ενώ έχουμε κάθε λόγο να είμαστε εξοργισμένοι, δεν πρέπει να αφήσουμε την οργή να μας κατακλύσει και να μπλοκάρει το μυαλό μας. Τώρα είναι η ώρα να κατανοήσουμε τα φασιστικά πάθη που τροφοδοτούν την ξεδιάντροπη αρπαγή αυταρχικών εξουσιών.
Με τον τρόπο του, κερδίζει αυτούς που πανηγυρίζουν για την προκλητικότητα και τον σαδισμό του – ακριβώς όπως και αυτούς που παραλύουν από οργή. Ίσως ήρθε η ώρα να πάρουμε απόσταση από αυτά τα πάθη για να δούμε πώς λειτουργούν, αλλά και για να βρούμε τα δικά μας πάθη: την επιθυμία για μια ελευθερία που μοιράζεται εξίσου· για μια ισότητα που τηρεί τις δημοκρατικές υποσχέσεις· για την αποκατάσταση και την αναγέννηση των ζωτικών διαδικασιών της Γης· για να αποδεχτούμε και να βεβαιώσουμε την πολυπλοκότητα της ενσώματης ζωής μας· για να φανταστούμε έναν κόσμο στον οποίο η κυβέρνηση υποστηρίζει την υγεία και την εκπαίδευση για όλους, όπου όλοι ζούμε χωρίς φόβο, γνωρίζοντας ότι οι αλληλένδετες ζωές μας είναι εξίσου πολύτιμες.
Μετάφραση: Ιωάννα Λούκατς
Κοινοποίηση:
